Van Bruegel tot Claerbout: het ambitieuze en veelzijdige expoprogramma van het KMSKA in 2027 

12.02.2027-16.05.2027 (prentenkabinet) 

Wie aan Andy Warhol (1928–1987) denkt, ziet vaak de soepblikken van Campbell’s en de kleurrijke popportretten voor zich. Maar vóór zijn doorbraak als Pop Art icoon werkte hij als commercieel illustrator voor modebladen, boekomslagen en platenhoezen. Zijn experimenten met lijn, vorm en compositie, en de herkenbare beeldtaal die hij zo ontwikkelde, zouden de basis vormen voor zijn latere werk.

In het voorjaar van 2027 duikt het KMSKA precies in deze minder bekende beginjaren, van Warhols eerste opdrachten in 1949 tot zijn artistieke doorbraak in 1961. Zeldzame werken op papier tonen zowel professionele ontwerpen als zijn persoonlijke tekeningen van stillevens, katten, schoenen en vrienden. Deze focustentoonstelling biedt een intieme blik op de veelzijdige kunstenaar achter de wereldberoemde beelden.

27.02.2027-06.06.2027

Pieter Bruegel maakte naam met grappige, absurde, raadselachtige en soms confronterende kunstwerken waarin hij spreekwoorden en uitdrukkingen letterlijk uitbeeldde. Zoals cartoons en memes vandaag leverde hij zo commentaar op mens en maatschappij. Te zot voor woorden is de eerste grote tentoonstelling die onderzoekt hoe beeldspraak beeldend kunstenaars wereldwijd inspireerde.

De tentoonstelling vertrekt vanuit Bruegel en laat zien hoe kunstenaars als Rubens, Jordaens, Michaelina Wautier en Jan Steen de traditie verderzetten. Ze doet dit aan de hand van uitzonderlijke internationale bruiklenen, maar geeft topstukken uit de eigen collectie ook een nieuwe lezing. Tegelijk komen de parallellen in de niet-Europese kunst aan bod, van Iraans en Chinees aardewerk tot Japanse prenten. Het zijn stuk voor stuk conversation pieces die gesprekken op gang brengen over menselijke zwaktes en gewoontes, maar ook over maatschappelijke thema’s als ongelijkheid en corruptie. Thema’s die vandaag even herkenbaar zijn als toen.

20.03.2027 – n.t.b.

Na de eerste editie in 2025 keert Visionair verzameld in het voorjaar van 2027 terug naar het KMSKA. Dit keer werkt het museum samen met de Vanhaerents Art Collection, één van de belangrijkste privéverzamelingen uit ons land.  Ze blinkt uit in monumentale werken, krachtige beeldtaal en gedurfde artistieke keuzes. De collectie brengt hedendaagse kunstenaars samen die visueel en conceptueel de grenzen van de kunst verkennen en de verwachtingen van het klassieke museum uitdagen.

Visionair verzameld. Vanhaerents Art Collection werpt nieuw licht op de museumcollectie en nodigt uit om vertrouwde meesterwerken met een frisse blik te bekijken. Een inspirerend parcours dat grenzen tussen kunstperiodes doorbreekt op zoek naar verrassende verbanden.

22.05.2027-29.08.2027  

Paul Joostens (1889–1960) is één van de meest eigenzinnige Antwerpse moderne kunstenaars. Na een beginperiode als post-impressionist en schilder van kubo-futuristische vrouwenfiguren, wil Joostens niet langer in andermans voetsporen treden. Bewust tegen de esthetiek in, creëert hij een eigen universum waarin de ontwrichtende geest van dada samengaat met de spiritualiteit en gotiek van het middeleeuwse Vlaanderen.

Naar aanleiding van een schenking van 214 kunstwerken door Galerie Ronny Van de Velde brengt het KMSKA Joostens’ veelzijdige oeuvre samen. Paul Joostens. Poezeloes werpt een boeiende blik op een verrassende kunstenaar die zich niet liet vangen door regeltjes of esthetische verwachtingen.

10.07.2027-05.09.2027  

Ter gelegenheid van zijn honderdste verjaardag zet het KMSKA Pierre Alechinsky in de kijker met een bijzondere focustentoonstelling. Centraal staat De laatste dag (1964), een monumentaal meesterwerk uit de museumcollectie. Aan de hand van een selectie olieverfschilderijen en inkttekeningen toont de tentoonstelling hoe de kunstenaar speelt met beweging, intuïtie en expressieve vrijheid.

Ook Alechinsky’s bewondering voor de groteske en fantasierijke beeldwereld van James Ensor (1860-1949) krijgt een plaats. Een intieme maar krachtige hommage aan één van de eigenzinnigste kunstenaars van de twintigste eeuw.

10.07.2027-05.09.2027

Van Breedam is al bijna vijftig jaar een opvallende verschijning in het Antwerpse straatbeeld, steevast gehuld in rood. Als kunstenaar en wandelend kunstwerk vallen zijn leven en oeuvre haast samen. Deze tentoonstelling blikt terug op bijna zeven decennia aan creaties, van ruimtevullende installaties tot kleine collageboekjes en assemblages.

Oude materialen zoals hout, stof en metaal krijgen een nieuw leven in Van Breedams oeuvre. Wat voor anderen afgedankt of waardeloos lijkt, wordt bij hem het vertrekpunt voor nieuwe beelden en verhalen, vaak over onrecht, ongelijkheid en de samenleving. Ook brengt hij ambacht, kunst en zijn uiteenlopende artistieke invloeden samen. De tentoonstelling laat een kunstenaar zien die voortdurend blijft creëren en via zijn materiaalkeuze én zijn levenshouding vragen stelt bij de wereld rondom hem.

08.10.2027-16.01.2028  (prentenkabinet)

In het najaar van 2027 presenteren het KMSKA en de Koninklijke Bibliotheek van België (KBR) samen een selectie uit de belangrijkste tekeningenverzameling van het land. Van Pieter Bruegel, Joris Hoefnagel en Hendrick Goltzius tot Peter Paul Rubens, Anthony van Dyck en Giambattista Tiepolo: de tentoonstelling brengt werk samen van grote namen uit de Europese tekenkunst, aangevuld met verrassende ontdekkingen van minder bekende kunstenaars.

Ondanks haar uitzonderlijke kwaliteit is deze collectie bij het grote publiek nog grotendeels onbekend. Met een tentoonstelling van zo’n 75 meestertekeningen wil het KMSKA daar mee verandering in brengen.

De tekeningen bieden een unieke inkijk in het creatieve proces van de kunstenaars. Van eerste ideeën en voorbereidende studies tot zelfstandige werken waarin lijn, compositie en verbeelding centraal staan. Samen tonen ze de veelzijdigheid van het medium en brengen ze ons dichter bij de denkwereld en het vakmanschap van de oude meesters.

09.10.2027-16.01.2028

In het najaar van 2027, 450 jaar na de geboorte van Peter Paul Rubens, presenteren het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen (KMSKA) en het Rubenshuis samen de  tentoonstelling Rubens en de wereld. Deze omvangrijke expo belicht de kunstenaar vanuit een nieuw perspectief. Want achter de wereldberoemde grootmeester van de Antwerpse barok schuilt ook het verhaal van een wereld in beweging.

In de zeventiende eeuw was Antwerpen een bruisende havenstad waar goederen, ideeën en mensen uit alle windstreken samenkwamen. Rubens en zijn tijdgenoten bestudeerden wat ze zagen van dichtbij en verwerkten die indrukken in hun kunst.

Tegelijkertijd brengt de tentoonstelling ook de omgekeerde wisselwerking in kaart. Kunstwerken uit andere culturen die teruggaan op Rubensprenten trokken de wereld rond en inspireerden daar weer nieuwe werken, zoals een Iraanse miniatuur, een Indisch reliëf of een Mexicaanse sculptuur.

Rubens en de wereld vertrekt vanuit recent onderzoek dat de oude meester en zijn omgeving vanuit de lens van de vroegmoderne globalisering bekijkt. Voor het eerst komt zo de mondiale dimensie van zijn werk op zo'n schaal samen in zijn eigen stad.

Naar aanleiding van Rubens’ verjaardag laat de Roemeense kunstenaar Adrian Ghenie (°1977), een van de meest toonaangevende kunstenaars van zijn generatie, zich inspireren door een van zijn grote voorbeelden. Hij maakt een monumentaal schilderij dat gelijktijdig met de tentoonstelling Rubens en de wereld te zien zal zijn in de Rubenszaal van het KMSKA. Het werk gaat in dialoog met Rubens’ Aanbidding door de Koningen en toont hoe Ghenie in zijn gelaagde schilderijen historische beelden, iconische figuren en motieven uit de kunstgeschiedenis verweeft met hedendaagse beeldcultuur en persoonlijke herinneringen. Zijn herinterpretatie maakt duidelijk hoe Rubens’ beeldtaal eeuwen later nog steeds kunstenaars inspireert.

27.11.2027-20.03.2028

Het KMSKA sluit 2027 af met de tentoonstelling over David Claerbout, een toonaangevende hedendaagse kunstenaar die werkt op het snijvlak van fotografie, video en digitale technologie. Een uitgebalanceerd parcours doorheen de historische museumzalen verweeft zijn hedendaagse videowerken met de kunst van de oude meesters.

In een wereld waarin beelden elkaar in sneltempo opvolgen, nodigt Claerbout net uit tot vertraging en aandacht. Zijn werken spelen met tijd, licht en perspectief. Door beelden te vertragen, eindeloos uit te rekken of in een loop te laten doorlopen, creëert hij ruimte om stil te staan bij wat we zien en hoe we kijken. Met behulp van computergegenereerde beelden (CGI) en artificiële intelligentie onderzoekt de kunstenaar bovendien de grenzen tussen het fotografische, het digitale en het bewegende beeld.