Zo klinkt het vertrouwde: Wouters’ Rode gordijnen in het KMSKA

Voor het eerst sinds het door de Vlaamse Regering werd aangekocht in 2025 hangt het werk De Rode Gordijnen van Rik Wouters in de zalen van het KMSKA. Dit naar aanleiding van Zingend rood. Topstukken van Ensor, Wouters en Schmalzigaug, een expo waarin de vermiljoenroden, felle gelen en intense blauwen van de drie Belgische kleurkunstenaars – letterlijk en figuurlijk – de toon zetten. Van dit spel met de kleur rood is Wouters’ De Rode Gordijnen een intrigerend voorbeeld. Maar dat is niet het enige wat het werk zo iconisch maakt.

De essentie van Wouters 

Wat op het eerste zicht in het oog springt, zijn de kenmerkende, felle kleuren en huiselijke sfeer. Centraal op het schilderij uit 1913 staat Wouters’ vrouw en eeuwige muze Nel, van kop tot teen zichtbaar en gekleed in haar bekende wit-rood gestreepte jurk. Ze staat in hun gezamenlijk huis in Bosvoorde, achter haar biedt een openstaand raam kijk op een zomers landschap. Nel staat op de betegelde vloer, links en rechts geflankeerd door de lange, rode gordijnen die het beeld als het ware omkaderen. Het zijn precies deze elementen die De Rode Gordijnen tot een van de meest belangrijke schilderijen van Wouters maakt: met zijn intense kleuren en herkenbare setting vat het werk zijn leven én kunst samen. Het toont hoe het spectaculaire voor de kunstenaar in het alledaagse ligt, en net daarin vindt het zijn sterkte. 

De aankoop van een topstuk

Sinds 2007 is De Rode Gordijnen opgenomen in de Topstukkenlijst, en daarmee het achtste werk van Rik Wouters met dit statuut. Vorig jaar, in 2025, kocht de Vlaamse overheid het schilderij ten slotte aan. Sindsdien maakt het deel uit van de Collectie Vlaamse Gemeenschap. Deze aankoop vult de collectie van de Mechelse schilder in het KMSKA en andere musea, zoals het Museum Hof van Busleyden, niet alleen verder aan, maar vormt ook een mooie aanleiding om het onderzoek naar zijn techniek en leven verder te zetten. 

Een rode melodie

In de expo Zingend rood, waar het werk sinds kort te zien is, vertellen de kleuren een nog gelaagder verhaal. Vanaf de 19de eeuw gingen kleurkunstenaars zoals Ensor aan de slag met fel pigment als tegenreactie op het zachte palet van de impressionisten. Al snel werd deze stijl ook gelinkt aan synesthesie, ofwel het neurologisch concept dat kleuren ook het gehoor kunnen prikkelen en klanken teweegbrengen.

Zo ook Wouters, wiens opvallende kleurgebruik de klanken van het dagelijkse leven onthult. Van de zingende vogeltjes buiten tot het geklingel binnen van potten, pannen en openschuivende gordijnen. Dat was de muziek in zijn oren. Of zoals zijn tijdgenoot en kunsthistoricus Paul Buschmann het verwoordde in 1920: “Kleuren schetteren en knallen, vormen zwenken en zwijmelen, lichtvlekken dansen en smelten in oogverblindende pracht. Zie het geweld van die Roode Gordijnen tergend als de lap van een capeador, gillend tegen de mozaïek van een binnenkamer en een uitkijk op een zondoorblakerde tuin”.
 

Nieuwsgierig om het met je eigen ogen te zien - en te horen?
Je kan de expo Zingend rood. Topstukken van Ensor, Wouters en Schmalzigaug nog bezoeken tot en met 30 augustus 2026. Boek je tickets hier.