Door Eric Rinckhout

Het KMSKA bezit met 39 schilderijen en meer dan zeshonderd tekeningen de grootste James Ensor-collectie ter wereld. Het museum wil met het Ensor Research Project bovendien hét referentiecentrum zijn voor het onderzoek naar de Belgische modernist. Het project is in handen van Ensor-specialist Herwig Todts, KMSKA-conservator moderne kunst, en Annelies Rios-Casier, master conservatie en restauratie. Zij is als onderzoekster verbonden aan het KMSKA en Universiteit Antwerpen UA en bereidt een doctoraal proefschrift over Ensor voor.

Wat hebben jullie intussen geleerd?

Annelies Rios-Casier ‘We weten intussen meer over Ensors techniek en pigmentgebruik, ook over degradatiefenomenen en overschilderingen.’

Herwig Todts ‘We spitsen ons toe op de schilderkunst van Ensor. Een van de zaken die we hebben geleerd is dat Ensor weinig voorstudies maakte, maar dat hij bestaande zaken of composities van zichzelf of van anderen gebruikte en recupereerde. Zo is Het schilderend geraamte gebaseerd op een foto van Ensor in zijn atelier. Op een paneeltje maakte hij een tekening en wanneer hij ging schilderen veranderde hij zijn eigen hoofd in een doodskop.’

‘Meestal is de compositie heel eenvoudig. Denk aan Het burgersalon. Voor ingewikkelde composities maakte hij wel een voorstudie: vaak gaat het om etsen of tekeningen met veel figuurtjes, zoals De baden van Oostende, waar hij niet kan improviseren.’

‘Van Ensor werd altijd gezegd dat hij heel slecht materiaal gebruikte: De Intrede van Christus zou met gevelverf geschilderd zijn. Dat is pertinent onjuist: hij gebruikte dure verf en doek, materiaal dat hij onder andere kocht bij Blockx, een bedrijf dat ook aan Monet leverde. Ensor zou ook à limproviste hebben gewerkt. Hij zou een soort expressionist, surrealist en informele Cobra-kunstenaar avant la lettre zijn geweest. Ook dat klopt niet. Denk aan De val van de opstandige engelen. Dat doek heeft hij wel degelijk voorbereid, omdat het complex is. Hij rotzooit niet zomaar wat aan, zoals Karel Appel ooit over zichzelf zei.’ (lacht)

Dit is een teaser. Lees het hele artikel in de nieuwe ZAAL Z.

Heel het artikel lezen?

Abonneer je